દલપતરામ ડાહ્યાભાઇ ત્રવાડી (૨૧ જાન્યુઆરી ૧૮૨૦ - ૨૫ માર્ચ ૧૮૯૮) ગુજરાતી ભાષાના કવિ હતા. તેઓ કવિ ન્હાનાલાલના પિતા હતા. કવિ દલપતરામે લોકોની જીભે રમતા અનેક કાવ્યો લખ્યા છે. આ કાવ્યો ગુજરાત રાજયની પ્રાથમિક, માઘ્યમિક શાળા અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ આજે પણ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે અમદાવાદમાં સમાજ સુધારણાની ચળવળમાં અગ્રણી ભાગ ભજવ્યો હતો અને અંધશ્રદ્ધા, જ્ઞાતિવાદ અને બાળલગ્ન વિરુદ્ધ લેખો લખ્યા હતા. તેમની કવિતા વેનચરિત્રમાં તેમણે વિધવા પુન:લગ્નનો પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.[૧]

દલપતરામ
Dalpatram old photo.jpg
કવિ દલપતરામ
જન્મની વિગત૨૧ જાન્યુઆરી, ૧૮૨૦
મૃત્યુ૨૫ માર્ચ, ૧૮૯૮
રાષ્ટ્રીયતાભારતીય
શિક્ષણસ્વામી દેવાનંદ પાસે છંદ, અલંકાર અને ભાષાનો અભ્યાસ
સ્વામિનારાયણ મંદિરમાં સંસ્કૃતનો અભ્યાસ
વ્યવસાયફાર્બસ સાહેબ માટે ‘રાસમાળા’ની સામગ્રી માટે પરિભ્રમણ
ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીમાં મંત્રી
૧૮૫૫- બુદ્ધિપ્રકાશનું સંપાદન
૧૮૫૮- 'હોપ વાંચનમાળા'ની કામગીરીમાં મદદ
જીવન સાથી(ઓ)રેવાબેન
સંતાનોકવિ ન્હાનાલાલ
સન્માનોબ્રિટિશ સરકાર તરફથી સી.આઇ.ઇ. ઇલ્કાબ

અભ્યાસફેરફાર કરો

તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રના વઢવાણમાં ૨૧ જાન્યુઆરી, ૧૮૨૦ના રોજ થયો હતો. ગામઠી નિશાળમાં અક્ષરજ્ઞાન મેળવી આઠ વર્ષની વયથી જ એમણે સામવેદનો અભ્યાસ કરવા માંડેલો. મૂળી ગામમાં જઈ તેમણે દેવાનંદ સ્વામી પાસે પીંગળ અને અલંકાર શાસ્ત્રનું જ્ઞાન મેળવ્યું અને ત્યાં સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની દીક્ષા લીધી. અમદાવાદમાં સારસ્વત વ્યાકરણ તથા કુવલયાનંદનો અભ્યાસ કર્યો. તેમની પ્રથમ કવિતા બાપાની પીંપર (૧૮૪૫) હતી. બચપણમાં એમણે કમળલોચિની અને હીરાદંતી નામે બે વાર્તાઓ દોહરા ચોપાઈમાં રચેલી. જ્ઞાનચાતુરી નામે એક ઉપદેશાત્મક કાવ્યગ્રંથ પણ લખેલો.

વ્યવસાયફેરફાર કરો

 
કવિ દલપતરામનું બાવલું, તેમનાં સ્મારક નજીક, અમદાવાદ.

પ્રદાનફેરફાર કરો

  • કવિતા, હાસ્ય કવિતા, નિબંધ, પિંગળ શાસ્ત્ર, નાટક

મુખ્ય કૃતિઓફેરફાર કરો

તેમની મુખ્ય કૃતિઓ નીચે પ્રમાણે છે:[૨][૩]

સન્માનફેરફાર કરો

પૂરક વાચનફેરફાર કરો

  • Amaresh Datta (ed.) (૧૯૮૮). Encyclopaedia of Indian Literature: devraj to jyoti, Vol. 2. Sahitya Akademi. ISBN 8126011947. Check date values in: |year= (મદદ)CS1 maint: Extra text: authors list (link)
  • Sujit Mukherjee (૧૯૯૯). A Dictionary of Indian Literatures: Beginnings -1850. Orient Blackswan. ISBN 8125014535. Check date values in: |year= (મદદ)

સંદર્ભફેરફાર કરો

  1. "Social Reforms in Gujarat". Gujarat. Ahmedabad: Smt. Hiralaxmi Navanitbhai Shah Dhanya Gurjari Kendra, Gujarat Vishvakosh Trust. 2007. p. 80. OCLC 680480939. Unknown parameter |editor૨-first= ignored (મદદ); Unknown parameter |editor૧-first= ignored (મદદ); Unknown parameter |editor૧-last= ignored (મદદ); Unknown parameter |editor૨-link= ignored (મદદ); Unknown parameter |editor૨-last= ignored (મદદ); Unknown parameter |editor૧-link= ignored (મદદ); Check date values in: |year= (મદદ)
  2. Stuart H. Blackburn. India's Literary History: Essays on the Nineteenth Century.
  3. Rachel Dwyer. The Poetics of Devotion: The Gujarati Lyrics of Dayaram.

બાહ્ય કડીઓફેરફાર કરો